Nova platforma Culture dokumentuje klubove, festivale, izvođače, kolektive, izdavačke kuće, prostore i ljude koji su oblikovali elektronsku muziku u Hrvatskoj i širem regionu. Cilj nije promocija aktuelnih događaja, već izgradnja trajne i proverljive memorije scene.
Elektronska muzika u ovom delu Evrope ima dugu i slojevitu istoriju. Ipak, veliki deo te istorije nikada nije sistematski dokumentovan. Informacije o nekadašnjim klubovima, festivalima, prvim rejvovima, lokalnim pionirima i važnim kolektivima najčešće su rasute između starih plakata, novinskih tekstova, ugašenih internet stranica, objava na društvenim mrežama, privatnih kolekcija i ličnih sećanja ljudi koji su bili deo scene.
Upravo iz potrebe da se ti fragmenti povežu i sačuvaju nastao je Culture, novi digitalni arhiv koji razvija Groove Protocol.
Culture je zamišljen kao dugoročna dokumentaciona platforma posvećena hrvatskoj i regionalnoj elektronskoj muzičkoj kulturi. Njegov cilj nije da bude još jedan kalendar događaja, booking direktorijum ili promotivni kanal, već strukturiran i urednički vođen arhiv koji scenu posmatra kroz njen istorijski kontekst, kontinuitet i kulturnu vrednost.
Elektronska muzika kao kultura, a ne samo nightlife sadržaj
Jedna od osnovnih ideja projekta jeste promena načina na koji se govori o elektronskoj muzici.
Klubovi, festivali i žurke često se predstavljaju prvenstveno kao deo noćnog života. Međutim, iza jednog događaja obično postoji mnogo šira mreža ljudi i ideja: organizatori, umetnici, dizajneri, tonski tehničari, izdavačke kuće, promotivni kolektivi, alternativni prostori i lokalne zajednice.
Kada neki klub prestane da radi ili se kolektiv ugasi, sa njim često nestaju i informacije o ljudima, događajima i kreativnim procesima koji su ga činili važnim. Bez organizovanog arhiva, istorija scene ostaje zavisna od sećanja pojedinaca i digitalnih platformi koje nisu napravljene za dugoročno čuvanje sadržaja.
Culture pokušava da popuni upravo tu prazninu. Elektronsku muziku i klupsku kulturu posmatra kao deo savremene kulturne istorije, a ne samo kao niz prolaznih vikend-programa.
Šta je Culture?
Culture je digitalni arhiv koji mapira razvoj hrvatske elektronske scene, uz posebno odvojen prostor za regionalni i međunarodni kontekst.
Na početnoj stranici projekta Culture je opisan kao „radni zapis” klubova, festivala, umetnika, izdavačkih kuća, kolektiva i mesta koja su oblikovala scenu. Platforma je postavljena kao sadržajno orijentisan i izvorima potkrepljen arhiv čija je ambicija da traje, umesto da zavisi od kratkoročnih trendova i društvenih mreža.
Svaki unos nije zamišljen kao izolovana biografija ili kratka promotivna najava. Ideja je da pojedinačni zapisi vremenom formiraju širu mapu odnosa između gradova, prostora, izvođača, organizatora, festivala i muzičkih pravaca.
Na taj način posetilac ne dobija samo odgovor na pitanje ko je određeni DJ ili gde se nalazio neki klub, već i mogućnost da razume kakvu je ulogu taj akter imao u razvoju scene.
Šta se nalazi u arhivu?
Sadržaj je podeljen u nekoliko glavnih arhivskih celina.
Klubovi i prostori
U ovoj kategoriji dokumentuju se klubovi, alternativni kulturni centri, studentski prostori i druga mesta važna za razvoj elektronske muzike.
Tu se nalaze se Aurora Club u Primoštenu, zagrebački Boogaloo i KSET. U dostavljenom prikazu šire verzije arhiva pojavljuju se i mesta kao što su AKC Medika, Arena Pula, Barbarella’s Discotheque, Depo Klub, Klub Attack i Klub Željezničar.
Važnost prostora ne određuje se samo brojem velikih izvođača koji su u njemu nastupali. Arhiv pokušava da zabeleži i njegovu lokalnu ulogu, programski identitet, period aktivnosti i zajednicu koja se oko njega razvijala.
Festivali i serijali događaja
Culture dokumentuje festivale i dugoročne event-formate koji su uticali na razvoj hrvatske scene.
Na platformi su, između ostalih, predstavljeni Future Sound of Zagreb, Moondance Festival i specifični festivalski format održavan u tvrđavi Kamerlengo u Trogiru. Ovi unosi pokazuju da se ne dokumentuje samo naziv manifestacije, već i njen odnos prema gradu, lokaciji, publici i istorijskom periodu.
Izvođači i pioniri
Poseban deo arhiva posvećen je ljudima koji su svojim radom postavljali temelje scene ili je razvijali tokom dužeg vremenskog perioda.
Tu se sada nalaze nalaze se Cortex Thrill, DJ Mary, DJ Ogi, Go Cut, Pero Fullhouse, Petar Dundov i Seraphim Codex. Oni su razvrstani prema ulozi, periodu aktivnosti i geografskom kontekstu, čime se gradi pregled različitih generacija hrvatske elektronske muzike.
Kolektivi, institucije i izdavačke kuće
Scene ne stvaraju samo pojedinci. Zbog toga Culture uključuje kolektive, labele, promotivne organizacije i druge platforme koje su omogućavale izdavanje muzike, organizovanje događaja i povezivanje izvođača.
U ovoj oblasti predstavljeni su, na primer, Astralis i Future Scope, kao dugoročno relevantni akteri zagrebačke elektronske kulture.
Mesta i kulturni kontekst
Kategorija „Places” omogućava dokumentovanje lokacija koje nisu nužno klasični klubovi, ali su imale važnu ulogu u razvoju scene.
Jedan od primera je Fort Punta Christo u Puli, lokacija koja je tokom godina postala važna tačka festivalske i soundsystem kulture.
Ovakva podela omogućava arhivu da obuhvati ne samo izvođače i događaje, već i fizičku infrastrukturu bez koje scena ne bi mogla da postoji.
Kako Culture funkcioniše?
Glavna stranica arhiva osmišljena je kao indeks kroz koji korisnik može da istražuje sadržaj prema različitim kriterijumima.
Dostupni su filteri prema:
- lokaciji;
- vrsti unosa;
- istorijskom periodu;
- muzičkoj ili kulturnoj temi.
Korisnik tako može da pretražuje, na primer, zagrebačke klubove, pionire aktivne tokom devedesetih, techno sadržaje ili zapise povezane sa određenim gradom. Arhiv nudi i izdvojene unose, dok je kompletan sadržaj organizovan kroz kategorije i pregledne liste.
Vizuelno, platforma koristi sveden i taman dizajn u kojem je tekst u prvom planu. Umesto oslanjanja na velike promotivne fotografije i kratkotrajne vizuelne trendove, struktura podseća na digitalni katalog ili dokumentacionu bazu.
To je u skladu sa osnovnom namerom projekta: sadržaj treba da ostane čitljiv, pregledan i koristan i nakon što aktuelne kampanje, događaji i društvene mreže izgube relevantnost.
Kako izgleda jedan arhivski unos?
Pojedinačni zapisi kombinuju osnovne podatke sa objašnjenjem kulturne važnosti određene teme.
Unos može da sadrži:
- naziv i vrstu aktera;
- lokaciju;
- period aktivnosti;
- kratak opis;
- istorijski i lokalni kontekst;
- objašnjenje zbog čega je tema važna;
- ključne činjenice;
- izvore za dalje istraživanje.
Dobar primer je arhivska stranica posvećena beogradskom Drugstoreu. Pored lokacije i perioda aktivnosti, zapis objašnjava kako arhitektura, akustika i identitet prostora utiču na programski pravac, dužinu setova i ponašanje publike. Posebno je istaknuta i njegova uloga u regionalnim rutama gostujućih izvođača, dok su na kraju navedeni izvori korišćeni za unos.
Sa druge strane, unos o Aurora Clubu navodi godinu otvaranja, lokaciju, prostorne karakteristike i deo muzičkog programa, dok je Cortex Thrill predstavljen kroz višedecenijski rad, diskografiju i doprinos hrvatskoj elektronskoj muzici.
Takav pristup pokazuje da Culture ne želi samo da potvrdi da je neko mesto ili izvođač postojao. Cilj je da objasni zašto je bio važan.
Hrvatska scena u centru, region kao povezani kontekst
Primarni fokus projekta jeste Hrvatska, ali Culture prepoznaje da se razvoj elektronske muzike ne može posmatrati isključivo unutar državnih granica.
Izvođači, promoteri i publika decenijama se kreću između Zagreba, Beograda, Ljubljane, Sarajeva, Novog Sada, Pule, Rijeke, Splita i drugih gradova. Klubovi i festivali deo su zajedničkih ruta, dok su saradnje i razmena publike često regionalne.
Zbog toga platforma ima zaseban odeljak Regional / International Context. Regionalni unosi ne mešaju se sa osnovnim hrvatskim indeksom, ali ostaju povezani sa širom pričom o razvoju scene. Na javnoj verziji platforme među takvim zapisima nalazi se Drugstore Belgrade, kao i urednički sadržaj koji upoređuje klupske prostore u Zagrebu i Beogradu.
U materijalima projekta prikazani su i regionalni primeri poput kluba 20/44, SKC-a i Doma omladine u Beogradu, EXIT festivala u Novom Sadu, Trezora u Sarajevu, Metelkove, Kina Šiška i Kluba K4 u Ljubljani.
Takva struktura omogućava da hrvatski arhiv ostane precizan i jasno definisan, dok se istovremeno dokumentuju veze bez kojih nije moguće razumeti regionalnu elektronsku kulturu.
Urednički protokol: izvori, kontekst i prostor za različita sećanja
Jedna od najvažnijih razlika između Culture platforme i klasične baze podataka nalazi se u njenom uredničkom pristupu.
Svaki zapis trebalo bi da prođe kroz istraživanje, proveru izvora i strukturiranje pre objavljivanja. Platforma nije postavljena kao otvoreni direktorijum u kojem se informacije automatski dodaju, već kao kurirani arhiv sa jasnom odgovornošću prema sadržaju.
Na sajtu je objavljen i kratak „Protocol” koji definiše osnovna pravila rada:
- dokumentovati scenu, a ne samo njene najatraktivnije trenutke;
- uvek navesti zasluge prostora, izvođača, ekipa i lokalnog konteksta;
- voditi računa o datumima, mestima i izvorima;
- ostaviti prostor za neslaganje, eksperiment i kolektivno sećanje zajednice.
Poslednja tačka je posebno važna. Istorija underground kulture često nema jednu zvaničnu verziju. Različiti učesnici mogu drugačije pamtiti događaj, njegov značaj ili hronologiju. Ozbiljan arhiv zato ne treba da uklanja svaku razliku, već da jasno razdvaja proverljive činjenice od iskustava i sećanja zajednice.
Kome je Culture namenjen?
Culture nije namenjen samo publici koja želi da sazna više o istoriji techno i house muzike.
Ljubiteljima elektronske muzike pruža mogućnost da otkriju kako su nastajali klubovi, festivali i pravci koji danas oblikuju scenu.
Mlađim izvođačima i promoterima nudi istorijski kontekst i uvid u rad prethodnih generacija. Razumevanje postojeće infrastrukture može pomoći novim akterima da ne počinju svaki projekat od nule.
Klubovima, kolektivima i izdavačkim kućama daje prostor da njihov doprinos bude dokumentovan izvan kratkog promotivnog ciklusa.
Novinarima i medijima može poslužiti kao početna referentna tačka prilikom pripreme članaka, intervjua i istraživanja.
Istraživačima, studentima i kulturnim institucijama potencijalno pruža organizovan pristup građi koja je do sada bila teško dostupna ili rasuta između različitih privatnih i digitalnih izvora.
Vrednost arhiva rašće sa svakim novim unosom, dopunjenim izvorom i preciznije dokumentovanom vezom između aktera.
Ko stoji iza projekta?
Glavni pokretač Culture arhiva je Dino Egredžija, poznat kao DKTech, hrvatski DJ i producent, osnivač Groove Protocola i Rhythmic Beatz Recordsa.
Projektu pristupa iz pozicije aktivnog učesnika scene, kroz rad sa izvođačima, labelima, medijima, organizatorima i regionalnom promotivnom infrastrukturom. Zbog toga Culture nije zamišljen kao spoljašnje posmatranje underground kulture, već kao arhiv koji nastaje unutar same scene.
DKTech je i autor i urednik mesečne kolumne „Hard Techno Radar” za Mixmag Adria, posvećene savremenoj hard techno i hardgroove sceni.
U projektu učestvuje i Tihomir Andrić iz Kisses of Techno, dok podršku pruža Markus Axelsson, poznat kao MarAxe, švedski producent povezan sa savremenom hard techno i hardgroove scenom.
Kombinacija arhivskog rada, izdavaštva, produkcije, organizacije događaja i direktnog kontakta sa umetnicima predstavlja osnovu iz koje se platforma razvija.
Culture nije booking baza niti reklamni katalog
Iako se projekat razvija unutar Groove Protocol ekosistema, njegova funkcija odvojena je od booking i izdavačkih aktivnosti platforme.
To znači da arhivski značaj ne bi trebalo da zavisi od komercijalne saradnje, aktuelne popularnosti ili promotivnog budžeta. Cilj nije stvaranje liste „najboljih” ili najpoznatijih imena, već dokumentovanje ljudi, prostora i organizacija koje su ostavile trag.
U arhivu zato jednako mesto mogu da imaju veliki festival, zatvoreni underground klub, lokalni pionir, mali kolektiv ili istorijski važan prostor koji je postojao samo u određenom periodu.
Takav princip je važan jer kulturna istorija scene ne nastaje samo na velikim binama. Često je oblikuju mali klubovi, lokalne ekipe i događaji koji nikada nisu imali veliku medijsku vidljivost.
Mogući sledeći koraci: intervjui, arhivske priče i regionalni radar
Culture je predstavljen kao arhiv koji će se razvijati postepeno, a ne kao završen projekat sa konačnim brojem unosa.
Kao mogući budući formati se navode:
- detaljnije arhivske priče;
- razgovori sa umetnicima;
- kratki Q&A i video-formati „60 Seconds With”;
- regionalni techno radar;
- intervjui sa producentima, vlasnicima labela i drugim akterima scene.
Ovi sadržaji mogli bi da povežu istorijsku dokumentaciju sa sadašnjim trenutkom i da zabeleže iskustva ljudi dok su njihove priče, arhive i sećanja još dostupni. Plan je da se potencijalni formati prvo testiraju kroz manje pilot-projekte, a zatim razvijaju u skladu sa njihovom uredničkom vrednošću.
Zašto je Culture važan za regionalnu scenu?
Najveća vrednost Culture projekta možda neće biti vidljiva odmah, već za nekoliko godina.
Današnje objave, programi i stranice klubova deluju lako dostupno, ali digitalni sadržaj nije automatski trajan. Profil može biti obrisan, domen ugašen, platforma promenjena, a linkovi prestati da rade. Ono što danas izgleda kao svakodnevna objava sutra može postati jedini trag da se određeni događaj uopšte desio.
Zato elektronskoj sceni nije potreban samo medij koji će najaviti sledeću žurku. Potrebna joj je infrastruktura koja će zabeležiti šta je postojalo pre nje, ko je to izgradio i kako su se ljudi, prostori i zvukovi međusobno povezivali.
Culture predstavlja pokušaj da se takva infrastruktura napravi iz same scene, uz uredničku kontrolu, proveru izvora i svest da klupska kultura ima širi društveni i kulturni značaj.
Ukoliko projekat nastavi da raste dosledno i otvoreno prema doprinosima zajednice, mogao bi da postane važna referentna tačka za razumevanje elektronske muzike u Hrvatskoj i regionu — ne samo kao zabave, već kao kulture sa sopstvenom istorijom, prostorima, ljudima i kolektivnim pamćenjem.
Pogledajte o čemu se radi na ovom linku.